काठमाडौँ । साविकअनुसार यस वर्षको मनसुनको समय अवधि सकिएको छ । दुई दिनअघि नेपालको मनसुनको समय अवधि सकिएको हो । तथापि मनसुन सक्रिय गराउने न्यूनचापीय रेखा अझै नेपाल आसपास नै रहेकाले मनसुन चक्रको अन्त्य भने नभएको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ ।

‘मनसुन अन्त्य हुन यसका विभिन्न ‘क्राइटेरिया’ पूरा हुनुपर्छ, त्यो हुने सम्भावना तत्काल देखिँदैन’, मौसमविद् मञ्जु बासीले थप्नुभयो, ‘अझै करिब एक साता मनसुन सक्रिय रहने सम्भावना देखिन्छ ।’ फाट्टफुट्ट वर्षा भने दशैँसम्म कायम रहने उहाँले आँकलन गर्नुभयो । यति बेला मनसुनी न्यूनचापीय रेखा औसत स्थानभन्दा दक्षिणतर्फ छ । केही दिनअघि सरेर उत्तर पुग्दा पनि विविध स्थानमा भारी वर्षा भएको थियो । यसरी मनसुनी रेखा यताउता सर्ने गर्दा आसपासका क्षेत्रमा हल्कादेखि भारी वर्षा कायम रहने उहाँले बताउनुभयो । यसमा स्थानीय वायुको प्रभावले थप मद्दत पु¥याएको छ ।

पूर्वदेखि पश्चिमसम्म नै शुक्रबारसम्म वर्षाको सम्भावना महाशाखाले गरेको छ । बिहीबारसम्म भने सामान्य बदली रही केही स्थानमा मध्यम वर्षा हुने जनाइएको छ । शुक्रबार भने मध्य तथा पूर्वका केही स्थानमा भारी वर्षा हुने आकलन महाशाखाले गरेको छ । यस अवधिमा केही भेगमा स्थानीय नदीखोलामा बाढी आउने र पहाडी भेगमा पहिरोको सम्भावना रहेकाले सतर्क रहन भनिएको छ ।

किसानलाई भने फाइदा
मनसुनको मिति पर सर्दा कृषि क्षेत्र र किसानमा भने खुसी छाएको छ । ‘धान हुर्किसकेकाले अबको पानीले खासै असर गर्दैन’, कृषि मनसुनविद् रामेश्वर रिमालले भन्नुभयो । तरकारीको नर्सरीमा भने पानीले असर पु¥याउन सक्छ । त्यसैले तरकारीको नर्सरीमा छाना लगाउने र पानीको निकास दिनुपर्ने उहाँले सुझाउनुभयो ।

उहाँका अनुसार लगातारको वर्षापछि ह्वात्तै चर्को घाम लागेको खण्डमा रोगकीराको समस्या आउन सक्ने भएकाले सावधानी अपनाउनुपर्छ । नार्कस्थित कृषि सञ्चार, प्रकाशन तथा अभिलेख महाशाखाका वरिष्ठ वैज्ञानिक मजोजकुमार ठाकुरले पनि धानको गाना बलियो भइसकेकाले वर्षाले त्यति असर पु¥याउन नसक्ने बताउनुभयो । बाढीले खेत बगाएमा र लामो समय डुबानमा परेमा हुर्केका धानमा क्षति पुग्न सक्छ ।

उहाँका अनुसार नेपालमा यस वर्ष ९५ प्रतिशत धान रोपाइँ भएको छ । सुरुआतमा कम वर्षा भए पनि यसपाला धान रोपाइँ राम्रो रहेको जानकारी उहाँले दिनुभयो । मध्य र पूर्वतर्फ प्रदेश २ मा ९२ प्रतिशत, प्रदेश १ मा ९७ प्रतिशत र प्रदेश ३ मा ९० प्रतिशत धान रोपाइँ भएको छ ।
‘करिब १८ लाख हेक्टरमा भएको धान रोपाइँलाई बाढी र डुबानले असर नगरेमा राम्रो उत्पादन हुनेछ’, उहाँले भन्नुभयो, ‘ढिलासम्म वर्षा रहँदा हिउँदको गहुँ खेती र तरकारी खेती पनि राम्रो हुन्छ ।’

गत वर्ष ४७ लाख मेट्रिक टन धान उत्पादन भएको थियो । यस वर्ष ४६ लाख मेट्रिक टन उत्पादन हुने अनुमान गरिएको छ । नेपालको ६५ प्रतिशत जनसङ्ख्या मौसमी खेतीमा निर्भर रहेकाले ध्यान पु¥याउनुपर्ने सुझाव उहाँको छ ।